fa مقایسه اثرات ویتامین ث خوراکی و تزریقی در درمان کم خونی بیماران همودیالیزی Original Article <p> <strong> زمینه و هدف : </strong><strong><i>کم خونی یکی از مشکلات عمده بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی مزمن تحت دیالیز است و این بیماران اغلب به درمان با اریتروپویتین پاسخ ضعیفی می دهند.کمبود ویتامین ث دربیماران تحت دیالیز مزمن مسئله شایعی می باشد. این مطالعه با هدف مقایسه­ اثرویتامین ث خوراکی و تزریقی در درمان ­کم خونی بیماران تحت درمان با همودیالیز انحام گرفت. </i></strong><strong><i /></strong></p><p> <strong> روش بررسی : </strong><strong><i>در این کارآزمایی بالینی، 75 بیمار همودیالیزی دارای هموگلوبین کمتر از </i></strong><strong><i>mg/dl </i></strong><strong><i>11، فریتین سرم بیشتراز </i></strong><strong><i>μg/L </i></strong><strong><i>100 و درصد اشباع ترانسفرین کمتر از20 درصد، به روش نمونه گیری آسان در مرکز آموزشی- درمانی 5آذر گرگان سال 1391 انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه، کنترل (25 بیمار)، گروه­ دریافت کننده ویتامین ث وریدی (25 بیمار) و خوراکی (25 بیمار) قرار گرفتند. در گروه ویتامین ث وریدی، 300 میلی گرم ویتامین ث و در گروه خوراکی 500 میلی گرم ویتامین ث پس از پایان هر جلسه دیالیز (سه بار در هفته، به مدت هشت هفته) از شروع مداخله داده شد. در ابتدا و پایان مداخله سطح پلاسمایی آهن به روش شیمیایی، ظرفیت اتصال آهن و فریتین به صورت غیر مستقیم با استفاده از رسوب کربنات منیزیم، اندازه گیری هموگلوبین توسط دستگاه سل کانتر و درصد اشباع ترانسفرین با استفاده از فرمول مربوطه اندازه گیری شد </i></strong><strong><i>. </i></strong><strong><i>مشخصاتفردی،نتایجآزمایشگاهی وعوارضدارویی درچک لیست جمع آوری گردید. داده ها با آزمون­ آنالیز واریانس یک­طرفه و تست تعقیبی شفه با سطح معنی داری آماری (05/0> </i></strong><strong><i>P </i></strong><strong><i>) به کمک نرم افزار </i></strong><strong><i>13 </i></strong><strong><i>- </i></strong><strong><i>SPSS </i></strong><strong><i>تجزیه و تحلیل شد. </i></strong></p><p> <strong> یافته­ها : </strong><strong><i>میانگین هموگلوبین پایه بیماران همودیالیزی قبل از شروع مداخله در سه گروه ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>وریدی، ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>خوراکی و گروه کنترل از نظر آماری معنا دار نبود. همچنین مقایسه مقادیر فریتین، آهن سرم، </i></strong><strong><i>TIBC </i></strong><strong><i>و اشباع ترانسفرین ( </i></strong><strong><i>TSAT </i></strong><strong><i>) در بیماران گروه­های مورد مطالعه قبل از شروع مداخله اختلاف معناداری را نشان نداد.. بعد از پایان مداخله، میانگین هموگلوبین بیماران گروه ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>وریدی به میزان </i></strong><strong><i>g/dl </i></strong><strong><i>01/2 و در گروه ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>خوراکی </i></strong><strong><i>g/dl </i></strong><strong><i>99/0 در مقایسه با گروه کنترل افزایش داشته است و آزمون آنالیز واریانس اختلاف بین گروه­ها را معنادار نشان داد(001/0> </i></strong><strong><i>P </i></strong><strong><i>). همچنین میزان هموگلوبین بیماران گروه ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>وریدی در مقایسه با بیماران گروه ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>خوراکی به میزان </i></strong><strong><i>g/dl </i></strong><strong><i>13/1 افزایش را نشان داد و این اختلاف از نظر آماری معنادار بود(005/0= </i></strong><strong><i>P </i></strong><strong><i>). </i></strong></p><p> <strong> نتیجه­گیری : </strong><strong><i>این تحقیق نشان داد دریافت ویتامین </i></strong><strong><i>c </i></strong><strong><i>وریدی و خوراکی در بهبود کمخونی ناشی از کمبودآهن عملکردی بیماران همودیالیزی نقش دارد و تاثیر تجویز فرم تزریقی ویتامین ث بیشتراز نوع خوراکی بود. </i></strong></p><p>  </p> <p> <strong> Background and Objective: </strong>anemia is one of the main problems of chronic renal failure patients undergone Hemodialysis and erythropoietin is not effective for these patients. Since Vitamin C deficiency in Hemodialysis patients is common, this study was performed to compare the effect of intravenous and oral ascorbic acid consumption on anemia in Hemodialysis patients. <br><br><strong></strong></p><p> <strong> Material and Methods: </strong>this clinical trial was conducted on 75 patients, selected via convenience sampling and including criteria (hemoglobin, 11mg/dl ferritin, 100ug/L transferring saturation, < 20%). The subjects were randomly assigned to three equal groups of control , oral ascorbic acid (POAA) and intravenous ascorbic acid (IVAA) After each every-other-day dialysis performed for eight weeks, the patients of IVAA group were given 300mg intravenous vitamin C and the ones of POAA group given 500mg vitamin C orally. The Plasma iron with chemical method, total iron-binding capacity (TIBC) and ferritin level with indirect method, hemoglobin with cell counter and transferring saturation (TSAT) with related formula were measured. Using a checklist, the data of demographic, laboratory results and side effects were recorded and analyzed by SPSS-13, using ANOVA and scheffe post-hoc test (p≤ 0.05). </p><p> <strong> </strong></p><p> <strong> Results: </strong>the baseline hemoglobin, serum iron, ferritin, TIBC and TSAT in three groups were not different significantly. After intervention, the hemoglobin level of IVAA group( 20.1g/dl ) and in POAA group (0.99g/dl) were increased compared to control group(P>0.001). the mean of hemoglobin in IVAA was significantly more than POAA (P>0.05). </p><p> <strong> </strong></p><p> <strong> Conclusion: </strong>based on the results, the use of oral and intravenous vitamin C can be effective in the anemia caused by iron deficiency, especially vitamin C injection that is more beneficial. </p><p>  </p> ویتامین ث خوراکی و تزریقی‌، کم خونی، همودیالیز Ascorbic acid, Vitamin C, Hemodialysis, Oxalate, Anemia 69 74 http://nmj.goums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-30-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mojerloo محمد موجرلو moujerloo@yahoo.com 10031947532846001905 10031947532846001905 Yes دانشگاه علوم پزشکی گلستان Alireza Shariati علیرضا شریعتی 10031947532846001906 10031947532846001906 No دانشگاه علوم پزشکی گرگان Hamid Asayesh حمید آسایش 10031947532846001907 10031947532846001907 No دانشگاه علوم پزشکی قم Hamid Reza Joshaghani حمید رضا جوشقانی 10031947532846001908 10031947532846001908 No دانشگاه علوم پزشکی گرگان Moslem Hesam مسلم حسام 10031947532846001909 10031947532846001909 No دانشگاه علوم پزشکی گرگان Hossein Nasiri حسین نصیری 10031947532846001910 10031947532846001910 No دانشگاه علوم پزشکی گرگان Mahdis Shariati مهدیس شریعتی 10031947532846001911 10031947532846001911 No دانشگاه گلستان Maryam Safarian مریم صفریان 10031947532846001912 10031947532846001912 No مرکز آموزشی درمانی صیاد شیرازی